ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026’da başlattığı geniş çaplı askeri operasyonlar ve Ali Hamaney’in öldürülmesi, İran’ı eşi benzeri görülmemiş bir istikrarsızlık sürecine sokmuştur. Bu gelişme, ülke içindeki güç boşluğunu derinleştirmiş ve etnik fay hatlarını daha kırılgan hale getirmiştir.

Azerbaycan Batı Eyaletinin Kritik Konumu

 Batı Azerbaycan, Güney Azerbaycan’ın en stratejik eyaletlerinden biridir; üç ülkeyle (Azerbaycan/Nahçıvan, Türkiye, Irak) sınır komşusudur.
Bu coğrafi konum, bölgeyi hem dış müdahalelerin hem de iç çatışmaların kesişim noktası haline getirmektedir.

Stratejik Riskler

Güney Azerbaycan’ın Batı kesiminde demografik ve siyasi yapının zorla değiştirilmesi riski artmıştır.
Kürt grupların ittifakı, dış destekle birleştiğinde bölgesel güvenlik dengelerini bozabilir.
Türkiye ve Azerbaycan’ın sınır güvenliği doğrudan etkilenmekte, Nahçıvan hattı kritik bir savunma hattı haline gelmektedir.

Stratejik Değerlendirme: Kürt Terör Örgütünün Tutumları ve Güney Azerbaycan’a Etkileri

1. Uçuşa Yasak Bölge Talebi ve Jeopolitik Sonuçları

• İran Kürdistanı partilerinin ABD ve İsrail’den Güney Azerbaycan üzerinde uçuşa yasak bölge talebi, bölgesel dengeleri doğrudan etkileyecek bir girişimdir.
• Bu talep, 1991 Körfez Savaşı sonrası Kuzey Irak’ta uygulanan modelle benzerlik taşımakta ve Güney Azerbaycan’da benzer bir özerklik senaryosunun altyapısını oluşturma riskini barındırmaktadır.
• Türkiye ve Azerbaycan açısından bu durum, sınır güvenliği ve demografik yapının korunması bakımından kritik bir tehdit olarak değerlendirilmelidir.

2. Güney Azerbaycan Türkleri Üzerindeki Baskı Riski

• Uçuşa yasak bölge uygulaması, PKK ve bileşenlerinin bölgede güç kazanmasına zemin hazırlayabilir.
• Bu senaryonun “Rojava” modelinin İran–Türkiye sınırında “Rojhelat” adıyla tekrarlanması anlamına geldiği görülmektedir.
• Olası sonuçlar arasında demografik mühendislik, Türk nüfusun baskı altına alınması ve sınırların Türkiye–Azerbaycan müdahalesine kapatılması yer almaktadır.

3. PJAK’ın Ortak Ordu Planı

• PJAK’ın “partiler üstü ordu” önerisi, Kürt grupların dağınık askeri yapısını tek çatı altında toplama girişimidir.
• Bu plan, Türk bölgeleri için daha organize ve güçlü bir tehdit doğurabilir.
• Stratejik açıdan bu gelişme, Türkiye ve Azerbaycan’ın koordineli güvenlik politikaları geliştirmesini zorunlu kılmaktadır.

4. Peşmerge Hazırlığı ve Bölgesel Güvenlik Sorunları

• Komala lideri Abdullah Mühtedi’nin “Peşmerge halkı korumaya hazır” açıklaması, Batı Azerbaycan’ın geniş kesimlerini kapsayan bir “Kürdistan bölgesi” tanımıyla birlikte gelmektedir.
• Bu söylem, Türk şehirlerinde askeri konuşlanma için meşruiyet üretme girişimi olarak okunmalıdır.
• Stratejik açıdan bu, yerel halkın güvenlik algısını doğrudan tehdit eden bir faktördür.

5. Kürt Terör Gruplarının Genel Stratejik Tutumu

• Henüz tam ölçekli bir ayaklanma için koşulların uygun olmadığı düşünülmekte, süreç temkinle izlenmektedir.
• ABD’nin operasyonel desteği olmadan sahaya çıkmak riskli görülmektedir.
• Terör örgütler arasında dış destek için rekabet vardır; bu da ittifakın stratejik derinliğinin zayıf olduğunu göstermektedir.

6. İran Kürdistan Demokrat Partisi (HDKA) Bildirisinin Analizi

• HDKA’nın “ata toprak” söylemi, Türk şehirlerine yönelik açık bir toprak iddiası niteliğindedir.
• “Ortak toprak” söylemi, Türk halkının direncini etkisizleştirme girişimi olarak değerlendirilebilir.
• Bu söylemler, Güney Azerbaycan Türklerinin güvenlik kaygılarını meşru bir zeminden uzaklaştırma ve askeri varlığı normalleştirme stratejisi taşımaktadır.

Öneriler:

• Güney Azerbaycan’daki gelişmeler, Türkiye ve Azerbaycan için doğrudan ulusal güvenlik meselesidir.
• Uçuşa yasak bölge senaryosu, bölgenin demografik ve siyasi yapısını değiştirme riskini barındırmaktadır.
• Türkiye ve Azerbaycan’ın koordineli askeri tatbikatlar, diplomatik girişimler ve istihbarat paylaşımıyla bu senaryoya karşı hazırlıklı olması gerekmektedir.
• Stratejik iletişimde, Kürt partilerinin söylemlerinin meşruiyet üretme çabaları dikkatle analiz edilmeli ve karşı söylemler geliştirilmelidir.

Dilerseniz bu değerlendirmeyi politika önerileri veya risk senaryoları tablosu şeklinde daha da sistematik hale getirebilirim. İstediğiniz format hangisi olsun?

Yorumlar