Güney Azerbaycan Şairi Hemide Reiszade (Seher) Dünyasını Değişti.

 Hemide Reiszade (Seher) 1953 yılında Güney Azerbaycan’ın tarihî ve kültürel açıdan önemli merkezlerinden biri olan Erdebil şehrinde dünyaya gelmiştir. Reiszade, erken yaşlardan itibaren Azerbaycan Türkçesini yasaklanmasına karşı duyduğu itirazı, edebî bir direniş biçimi olarak şiir yoluyla dile getirmiştir. Bu bağlamda, Türk dilinde kaleme aldığı şiirler onun hem bireysel kimliğinin hem de toplumsal mücadelesinin en güçlü ifadesi olmuştur.

Hemide Reiszade (Seher), yasaklara rağmen Azerbaycan Türkçesinde birçok eser meydana getirmiş; bu eserler, Güney Azerbaycan’ın farklı şehirlerinde elden ele dolaşarak geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmıştır. Onun şiirleri, yalnızca edebî bir üretim değil, aynı zamanda kültürel kimliğin korunması ve toplumsal hafızanın canlı tutulması açısından da işlevsel bir rol üstlenmiştir. Böylece Reiszade’nin şiiirleri, Güney Azerbaycan Türklerinin dil ve kültür mücadelesinde sembolik bir değer kazanmış; yasaklara karşı direnişin edebî bir tezahürü olarak tarihe geçmiştir.

Hemide Reiszade (Seher) Güney Azerbaycan Türk edebiyatının seçkin temsilcilerinden biriydi.  Şiirlerinde millî kimlik ve kültürel hafıza unsurlarını güçlü bir biçimde yansıtmış; bu yönüyle Güney Azerbaycan Türklerinin edebî mirasında müstesna bir yer edinmiştir. Ne var ki, hayatının son dönemlerini gurbette geçiren Reiszade, doğup büyüdüğü topraklardan uzak bir coğrafyada hayata veda etmiştir.

“Hemide Reiszade, kısa bir zaman içerisinde yalnızca İran Türkleri arasında değil, aynı zamanda dünya Türk toplulukları nezdinde de büyük bir ilgi ve saygı uyandırmayı başarmıştır. Ancak şöhretinin artması, İran’daki siyasal ve kültürel baskı ortamında onun yaşamını giderek daha zor hale getirmiştir. Görünmez zincirler misali varlığını hissettiren bu baskılar, Reiszade’nin edebî ve kültürel faaliyetlerini sınırlamış; nihayetinde onu doğup büyüdüğü Azerbaycan’dan ve İran’dan ayrılmaya, sürgün hayatı yaşamaya mecbur bırakmıştır.

Bu sebeple şair, uzun yıllar boyunca vatanından uzak bir şekilde yaşamış ve ömrünün önemli bir bölümünü Avrupa’da, özellikle İsveç’te sürdürmüştür. Şair Hemide Reiszade’nin hayatının son dönemlerinde yaşadığı en ağır sarsıntılardan biri, oğlunun geçirdiği talihsiz bir kaza sonucu ayaklarını kaybetmesi olmuştur. Bu olay, Reiszade’nin incelikli ve duyarlı ruh dünyasında derin yaralar açmış; onun şiirlerinde sıkça görülen latif duyguların yerini zamanla hüzün ve acının ağır gölgesi almıştır. Söz konusu hatıra, şairin bireysel yaşamında olduğu kadar edebî üretiminde de belirleyici bir iz bırakmış; hayatının son yıllarına doğru taşıdığı bu derin acı, onun sanatında trajik bir yoğunluk ve içsel kırılganlık olarak yansımıştır. Böylece Reiszade’nin edebî serüveni, kişisel bir felaketin toplumsal ve kültürel bir anlam kazanmasına örnek teşkil etmiştir. Nihayetinde Hemide Reiszade, 23 Mayıs 2026 tarihinde, doğduğu topraklara duyduğu özlemi yüreğinde taşıyarak, gurbet diyarında hayata veda etmiş ve orada toprağa verilmiştir.

Onun hatırası, Azerbaycan Türk edebiyatında mücadelesinin ve sürgün tecrübesinin sembolik bir örneği olarak yaşamaya devam etmektedir.

Ruhu şad olsun

Yolu gederli olsun.

Hemid AHMADZADE

Yorumlar